Diwygio newyddion o Lundain am faterion datganoledig: tuag at brosiect

O safbwynt Cymru mae problem amlwg o ddiffyg cywirdeb pan mae’r cyfryngau yn Llundain yn adrodd straeon am faterion datganoledig.

Er enghraifft mewn stori am addysg neu iechyd yn Lloegr mae’r papurau, teledu neu radio yn cyfeirio yn anghywir at y Deyrnas Unedig neu’n methu cyfeirio at unrhyw wlad o gwbl. Neu mae diffyg sylw i’r gwahaniaethau hynod bwysig o ran deddfwriaeth a pholisi rhwng Cymru, Yr Alban, Gogledd Iwerddon, a Lloegr.

Wrth gwrs mae hyn yn gallu arwain ar ddryswch, a diffyg ymwybyddiaeth o le mae pwerau a phwy sy’n atebol. Er gwaethaf ymdrechion cyfryngau sy’n canolbwyntio ar faterion Cymreig mae canran sylweddol o bobl yng Nghymru sy’n derbyn newyddion camarweiniol, wrth gyfryngau Llundain gan amlaf.

Mae prosiect That’s Devolved yn tynnu sylw at enghreifftiau yn gyson. Mae rhai achosion lle mae’r newyddiadurwyr a golygyddion wedi cywiro penawdau a straeon fel canlyniad. O safbwynt datganoli mae’n gweithio’n dda. Mae’n siŵr bod llawer o ddarllenwyr wedi dysgu mwy am rymoedd Senedd Cymru, Senedd Yr Alban, a Stormont trwy ymdrechion y prosiect.

Sbel yn ôl oeddwn i’n meddwl am safbwynt y newyddiadurwyr eu hunain. Ces i ambell sgwrs gydag arbenigwyr a ffrindiau amdano fe. A oes modd creu ymgyrch neu adnodd i’w defnyddio mewn ymateb i’r newyddiadurwyr hyn, a cheisio newid agweddau?

Y canlyniad oedd gwefan a greais o’r enw Say England.

Y rhesymeg oedd i gyfleu’r broblem o safbwynt mae’r rhan fwyaf o newyddiadurwyr Lloegr yn deall – safbwynt Lloegr.

Mae hi’n anoddach cael y rhan fwyaf i fecso am Gymru na feddwl bod hi’n werth ceisio deall ’datganoli’. (Mae’r ychydig rhai sydd yn talu sylw yn arbennig iawn.)

Ar hyn o bryd un tudalen yn unig yw gwefan Say England, sydd yn cynnwys rhai pwyntiau o gyngor i newyddiadurwyr ac eraill. Mae modd postio hi mewn ymatebion ar y cyfryngau cymdeithasol trwy’r dydd bob dydd.

Mae’n enwi swyddi eraill sydd yn ran o adroddiant y cyfryngau, pobl sydd ddim yn cyfleu’r sefyllfa yn iawn – am lawer o resymau.

Yn anffodus mae’r wefan yn brosiect sydd ddim wedi’i gyflawni na lansio.

Mae’r prosiect yn styc – o leiaf i mi. Rydych chi efallai yn gweld ei botensial, o bosib i ddefnyddio’r wefan fel pwynt canolog ar gyfer cynnwys i’w rannu, ymgyrchoedd, diweddariadau ar lwyddiannau, rhestrau o dda, drwg a’r hyll, neu rywbeth arall. Dw i siŵr o fod wedi cyrraedd diwedd y daith gyda fe. Mae e ar bwynt lle byddwn i’n ystyried rhoi’r enw parth i unrhyw un egwyddorol a brwdfrydig sydd eisiau ei gymryd ymlaen, defnyddio a datblygu.

Gadewch wybod yn y sylwadau isod neu drwy e-bost os ydych chi eisiau cymryd dros y prosiect.

Rhannwch lyfrau: Wicidestun yn cynnig OCR

Dyma bwt i gofnodi bod Wicidestun bellach yn cynnig OCR yn ei ryngwyneb trwy Tesseract JS – ers cwpl o flynyddoedd mae’n debyg.

Mewn geiriau eraill mae modd sganio a rhannu llyfrau ar y wefan, a cheisio trosi’r delweddau i ffurf testun ar y wefan ei hun gyda system adnabod nodau gweledol. Cyn hyn roedd angen ffeindio ffordd o adnodau y nodau eich hun felly mae cynnig botwm yn symleiddio’r broses.

A dweud y gwir dw i heb edrych at y wefan Wicidestun Gymraeg ers tro. Efallai bod eisiau mwy o lyfrau cyn i’r wefan gyrraedd mas critigol.

Mae chwiliadau yn amlygu rhai adnoddau a rhai diffygion. Er enghraifft mae cerddi Dafydd ap Gwilym yna, ychydig o gerddi Gwerful Mechain, rhai Iolo Goch. Dyma’r barddoniaeth i gyd o’r Gododdin ymlaen.

Ond does dim Ellis Wynne eto ac does dim Emrys ap Iwan eto i enwi ond dau. Mae rhain yn enghreifftiau o awduron sydd ‘angen’ bod ar gael. Wrth gwrs mae’n cymryd amser sylweddol i sganio llyfr yn ei gyfanrwydd.

Mae’r Llyfrgell Genedlaethol wedi gwneud llawer iawn o ddigido llyfrau o bob math, ond dw i ddim yn ymwybodol o brosiect gan unrhyw sefydliad i rannu llyfrau ar Wicidestun yn benodol.

Yn bennaf ar y wefan fe gewch chi lyfrau sydd yn y parth cyhoeddus achos maen nhw allan o hawlfraint – ond mae rhai eithriadau o bethau mwy diweddar sydd o dan drwyddedau agored.

Mae’n rhaid nodi bod ymdrechion clodwiw gan unigolion i sganio a rhannu llyfrau. Un enghraifft ydy Gwaith John Thomas, hunangofiant y Parch John Thomas, Lerpwl o’i fywyd cynnar; o’i febyd i’w ofalaeth gyntaf yng Nghapel Bwlch Newydd, Abernant, Sir Gaerfyrddin. Diolch i Alwyn ap Huw am rannu ac am dynnu fy sylw at y system OCR.

Bellach os ydych chi’n chwilio am “John Thomas Lerpwl” ar Wicipedia mae dolen i’r llyfr ar Wicidestun yn ymddangos. Mewn ychydig bach o amser bydd peiriannau chwilio fel Google yn cynnig y llyfr fel canlyniad – cofiwch fod llwythi o dermau yn y testun yn ogystal â’r teitl ac awdur.

Dyma dudalen am y system Tesseract sydd hefyd yn cyfeirio at y ffeiliau data Cymraeg mae’r system yn eu defnyddio. Mewn theori mae modd diweddaru’r ffeiliau i gael canlyniadau gwell.

Wrth gwrs os oes unrhyw lyfr sydd wedi ei ddigido i destun yn barod mae modd rhannu’r testun yn syth heb yr angen i ddefnyddio Tesseract.

Gweler hefyd: Rhannu llyfrau Cymraeg – gwersi o Norwy

Llythyr at brif weithredwr ac arweinydd y Blaid parthed achos Ysgol Abersoch

Dyma gopi o lythyr a anfonwyd heddiw. Bydd Ysgol Gynradd Abersoch yn cael ei chau ar Ragfyr 31 eleni.

At sylw:
Prif Weithredwr Carl Harris
Arweinydd Adam Price

Siom fawr yw penderfyniad anghyfrifol Cyngor Gwynedd Plaid Cymru i gau Ysgol Abersoch, canolfan gymunedol sydd mor hanfodol i fywyd Cymraeg y pentref.

Ni allaf gyfiawnhau parhau i fod yn aelod o blaid sydd yn defnyddio grym etholedig i gefnu ar gymuned Cymraeg. Mae’r penderfyniad yn gosod cynsail peryglus wrth ystyried dyfodol cymunedau Cymraeg gwahanol ar draws Cymru, yn enwedig yr ardaloedd lle mae’r Blaid yn llywodraethu.

Nid dyma’r unig enghraifft o bentref yn colli ei chalon oherwydd penderfyniad gan gyngor Plaid Cymru dros flynyddoedd wrth gwrs. Mewn achos Abersoch, fel rhai eraill, mae hyn yn groes i bolisïau y cyngor ei hun.

Fe ddylai plaid genedlaetholgar go iawn baratoi tuag at adfywiad cymunedau Cymraeg yn eu holl amrywiaeth a chymryd pob un cyfle i wrthdroi dirywiad. Yn hytrach rwy’n nodi bod Cyngor Gwynedd heb roi ystyriaeth ddigonol i syniadau addawol ac ymarferol mae ymgyrchwyr megis Cymdeithas yr Iaith wedi cynnig, heb sôn am weithredu’n gadarnhaol mewn meysydd eraill megis cynllunio cynaliadwy i warchod ac adfywio pentrefi’r sir fel Abersoch.

Tynnwch fy aelodaeth Plaid Cymru ar unwaith os gwelwch yn dda. Rwy eisoes wedi canslo fy nhaliadau misol.

Yn gywir

Carl Morris

Llun gan Alan Fryer (CC BY-SA)

Gwefan ddwyieithog newydd mewn WordPress i CULT Cymru

Dyma enghraifft o wefan ddwyieithog dw i wedi datblygu’n ddiweddar i’r rhaglen hyfforddiant CULT Cymru.

Mae’r cyfan yn seiliedig ar WordPress gyda rhai pethau arbennig ar gyfer y wefan, fel y thema sef y dyluniad. Un enghraifft arall: fe ddatblygais ategyn newydd i ddangos y teclyn tystebau (sydd ar y dde yn y sgrinlun uchod). Mae hwn yn dethol tysteb ar hap o gronfa ac mae’n rhaid gwneud hyn mewn iaith a ddewiswyd gan yr ymwelydd.

I’r rhai sy’n gyfarwydd â WordPress mae tysteb yn cael ei gadw fel cofnod cyfaddas. Dyma sut mae’r adran tystebau yn edrych i weinyddwyr ar y pen cefn:

Oedd y broses yn gyfle i symud o hen enw parth i’r enw cult.cymru hefyd.

Sut i greu mapiau o Gymru: cestyll, afonydd, blychau post, ffyrdd seiclo a mwy

Dyma ganllaw hwylus ac hwyl ar sut i greu mapiau o Gymru (neu unrhyw le) gyda nodweddion wedi eu pinio.

Does dim angen unrhyw brofiad o fapio na data. Nid yw creu mapiau yn weithred i arbenigwyr yn unig. Mae’n hawdd.

Mae hi’n braf cael breuddwydio am ymweld â rhai o’r llefydd hefyd hyd yn oed os nad oes modd teithio ar hyn o bryd.

Mae hi wedi bod yn wych cael gweithio fel rhan o dîm Mapio Cymru i wella mapio a data agored cyfrwng Cymraeg yn ystod y misoedd diwethaf. Mae’r canllaw yn rhan o’n hymdrech i ddangos OpenStreetMap fel adnodd i fwy o bobl, a chanfod elfennau o’r map sydd angen eu gwella.

Rhowch dro ar y canllaw.

Sgwrs am y Gymraeg ar-lein, addysg Gymraeg ac hanes fy nheulu ar Beti a’i Phobol

mis Gorffennaf, 1983

Roedd hi’n ddifyr cael ymddangos ar raglen Beti a’i Phobol y mis hwn. Diolch i Beti a’r tîm am y croeso.

Fel rhywun sydd wedi gwrando ar y cyfweliadau ers blynyddoedd roedd hi’n ddiddorol bod yn dyst i’r broses o baratoi’r rhaglen. Mae’r ymchwil yn drylwyr iawn ac mae cyfle i gael sgwrs cyn y sgwrs i gael gwell syniad o beth sy’n debygol o godi.

Wedyn y tro hwn roedd rhaid recordio’r cyfan o bell oherwydd cyfyngiadau iechyd. Er bod llawer mwy i ddweud ar rai o’r pynciau dw i’n hapus iawn gyda’r canlyniad.

Yn y rhaglen cawsom trafodaeth ar amryw o bynciau gan gynnwys cerddoriaeth, y Gymraeg yn y byd ar-lein, addysg Gymraeg, ac hanes fy nheulu.

Tarian Cymru – rhai myfyrdodau ar y gwaith

Ynghlych Tarian Cymru

Mae grŵp ohonom yn rhedeg Tarian Cymru ers dros ddau fis bellach, ac mae dros 1400 o bobl wedi cyfrannu dros £74,000 tuag at offer gwarchodol i weithwyr iechyd a gofal yng Nghymru.

Mae dal angen mawr am PPE. Ydych chi wedi cyfrannu arian eto?

Sefydlu

Mae rhedeg Tarian Cymru yn lawer o waith: codi arian, cyfathrebu a chyhoeddusrwydd, canfod/caffael/prynu/mewnforio offer,  ymgysylltu â gweithwyr, pacio, dosbarthu.

Mae’r holl fenter wedi bod yn brofiad arbennig. Mae’n un o’r profiadau gorau dw i erioed wedi cael a dweud y gwir.

Mae’n anhygoel i feddwl beth sy’n bosib pan mae grŵp o bobl yn dod at ei gilydd (o bell) i gyflawni rhywbeth penodol ar frys. Mae hyn yn wers i mi gofio.

Ac mae’n galonogol cael gweld sut gymaint o weithgaredd dros y nod, pa mor hael mae pobl wedi bod – trwy amser, arian, sgiliau, ac adnoddau. Mae’r rhestr o brosiectau cerddorol yn syfrdanol – i enwi un peth.

Bydd rhaid cofnodi’r cyfan rhywbryd. Yn y cyfamser dw i fel arfer yn rhoi nodiadau yma am brosiectau gwe…

Gwe

Mae’r wefan ar gyfer cyfrannwyr, cefnogwyr, yn ogystal â gweithwyr.

Oedd hi’n glir bod angen enw cofiadwy a chlir ac enw parth syml i’w adrodd ar y radio, teledu, ayyb. Doedd cyfeiriad y tudalen codi arian GoFundMe na’r cyfrifon cyfryngau cymdeithasol ddim mor effeithiol o ran hyn.

Wedyn oedd eisiau creu gwefan ar frys eithriadol – o fewn munudau.

Dw i fel arfer yn rhedeg meddalwedd WordPress ar weinydd. Mae hyn yn arwain at greu thema, dewis ategion, ysgrifennu cod, cynnal a chadw… Ond oedd rhaid osgoi’r temptasiwn i wneud llawer o waith fel hyn, newid gosodiadau, a gwneud treaks fel hyn y tro hwn. Oedd gormod o dasgau Tarian Cymru i’w gwneud.

Felly mae’r cyfan yn rhedeg ar wordpress.com – dwy wefan, Cymraeg a Saesneg, sydd.

Mae swits iaith yn y dewislen ac o fewn rhai tudalennau ac eitemau blog (ysgrifennwyd â llaw). Mae’r rhyngwyneb Cymraeg yn manteisio ar yr holl waith cyfieithu mae pobl wedi gwneud dros y blynyddoedd.

Mae’n well cyflawni pethau fel hyn yn y ffordd fwyaf cyflym weithiau, ac aberthu ‘hyblygrwydd’/dewisiadau.

Yn olaf

Os ydych chi wedi darllen mor bell a hyn dylech chi ystyried gwneud her dros apêl Tarian Cymru.