Tag: Android

Cofnodwyd ar

Tuag at fyd symudol Cymraeg – ffonau, llechennau a mwy

Mae rhai pethau sy’n hollbwysig i’w cael yn Gymraeg. Mae’r gallu i ddefnyddio system dyfais symudol yn yr iaith yn enghraifft o hynny – oherwydd y ffaith bod y ffôn a llechen yn gymaint o bresenoldeb yn ein bywydau.

Dyw’r Gymraeg ddim ar gael fel opsiwn ar unrhyw ddyfais mewn siopau yn 2026, oddi ar y silff hynny yw…

Sôn ydw i am y system weithredu, y gallu i wneud pethau sylfaenol megis:

  • gweld y dyddiad heddiw
  • gwneud cysylltiadau fel di-wifr a Bluetooth
  • newid gosodiadau
  • gweld negeseuon gwall!
  • defnyddio apiau sy’n rhan o’r system fel y ffôn, lluniau, cloc, cyfrifiannell ac ati

Byddai hi’n dda cael gweld ymchwil ar iaith rhyngwynebau a pha effaith maen nhw yn eu cael ar agweddau tuag ar yr iaith. Dyw hyn ddim yn debygol o gymryd lle rhianta ac addysgu trwy’r Gymraeg, ond yn ddelfrydol mae’n cryfhau’r ymdrechion hyn.

Mae mantais clir i mi o ddychmygu sefyllfa lle mae plant yn gweld y Gymraeg a derbyn ei bod yn iaith dechnoleg, ac yn dysgu rhai termau trwy ddefnyddio’r ffôn. Ar hyn o bryd mae fy mhlant i yn benthyg fy ffôn i er mwyn chwarae Antur Cyw a Tux Paint. Mae hi’n debygol eu bod yn sylwi ar iaith y system yn barod – Saesneg yn fy achos i.

Dyma rai ffeithiau perthnasol am Android:

  • Mae Android yn boblogaidd iawn yng Nghymru. Mae nifer o ffynonellau yn datgan mai hi yw’r system weithredu fwyaf poblogaidd yn y byd – gyda mwy o ddyfeisiau yn ei defnyddio na Windows, a mwy na iOS. Mae fersiynau Android yn rhedeg ar ffonau, llechennau, e-ddarllenwyr, rhai setiau teledu, rhai ceir…
  • Mae’r term “ffôn Android” ar lafar yn aml yn cyfeirio at ddosbarthiad penodol sy’n cynnwys AOSP + Google Mobile Services (systemau perchnogol Google) + systemau mae darparwyr ffôn yn eu creu, nad sydd yn aml yn god agored / meddalwedd rydd. Yn anffodus dyw Cymreigio ddim mor uniongyrchol â phethau sy’n rhoi rheolaeth llwyr i mi/ni megis meddalwedd gweinydd dan GPL/Apache.
  • Felly mae’r ecosystem estynedig Android yn fawr ac yn gymhleth, ac mae sawl fforc. Mae hynny yn fantais ac yn anfantais. Mae modd hacio ac addasu dyfeisiau Android trwy ddilyn proses boenus sydd â risg o fricio’r dyfais. Mae grwpiau trefnus sy’n gwneud hyn, mae rhyw fath o sîn. Calonogol yw gweld bod pobl sydd yn defnyddio ieithoedd nad sydd ar y rhestr swyddogol.
  • Twf ac aeddfedrwydd y fforc LineageOS yn enwedig yw’r sbardun i’r eitem blog hwn.

Dyma’r camau i’w dilyn tuag at bopeth yn Gymraeg yn y byd symudol, y theori newid os liciwch chi:

  1. Cyfieithu Android/AOSP a chyfieithu LineageOS neu’i debyg, ac adeiladu ar y gwaith cyfieithu sydd eisoes wedi digwydd (diolch Aled Powell). Byddai angen i mi gael arian er mwyn ymrwymo i’r prosiect, o bosib trwy ariannu torfol er mwyn prynu’r oriau a dyddiau sydd angen.
  2. Creu dyfeisiau Cymraeg prototeip unigol. Bydd yn ffordd o adnabod a thrio datrys problemau a smwddio unrhyw anhawsterau, ac amlygu’r angen i boblogeiddio symudol Cymraeg fel categori. Bydd carfan o bobl yn hapus i ddefnyddio prototeip, rhoi nhw i blant, ayyb. Fydd y rhan fwyaf o bobl ddim yn hapus gyda phrototeip achos maen nhw yn dibynnu’n llwyr ar eu dyfeisiau a/neu ond eisiau cadw un ddyfais yn eu bag neu boced!
  3. Lansio’r unig ffôn Cymraeg masnachol yn 2026-7 (gan gofio mai Samsung S5600 oedd “y cyntaf o’i fath yn y Gymraeg” – stori ddiddorol).
  4. Apelio at awdurdodau Cymru i ddylanwadu ar ddarparwyr fel Google, Samsung, Sony, ac ati i greu a chefnogi lleolaeth sy’n cynnwys Cymraeg. Mae hyn yn achos cryfach os yw’r system eisoes ar gael yn Gymraeg – mae dangos yn haws na dweud.
  5. Mae apiau cwmwl yn cyflwyno lefel stac arall o waith. Eto mae’n haws cael cyflwyno’r achos i ddarparwyr os yw’r lleolaeth yn bodoli ar draws pob dosbarthiad Android yn y dyfodol.
  6. Mae Apple yn ymuno yn hwyrach yn y gêm, dyw hi erioed wedi arwain yn y maes amlieithrwydd mewn tech hyd y gwelaf i. Mae ffrindiau sy’n siarad ieithoedd Ewropeaidd fel Basgeg yn cyfeirio at hyn hefyd. Efallai bod modd dylanwadu ar y gorfforaeth trwy normaleiddio Android Cymraeg yn gyntaf?
  7. Y rhai cwbl anghysbell yn sylweddoli bod angen ap yn Gymraeg, fel Bws Caerdydd.

Mae rhai sgyrsiau eraill sy’n gysylltiedig mewn rhyw ffordd neu’i gilydd:

  • Yr angen i fuddsoddiad mewn profiadau a chynnwys o bob math, trwy bethau fel apiau a gwasanaethau, y Fenter Ddigidol Gymraeg e.e. gemau ac apiau ffitrwydd, ac ati.
  • Mae nifer o apiau symudol sydd eisoes ar gael yn Gymraeg, diolch i ymdrechion Cymry, e.e. apiau S4C, Firefox, K-9 Mail, Toot Wales, GPC, Ap Geiriaduron, Tux Paint, ac ati, ac ati.
  • Pobl sy’n dewis tech heb Google (fel Murena /e/OS) ac yn fwy cyffredinol, bywyd heb gorfforaethau tech Americanaidd. Mae nifer o gyrff yn Ewrop eisoes yn ymbellhau o’r corfforaethau oherwydd sefyllfa gwleidyddol yr UDA a polisïau.
  • Yr arfer o achub dyfeisiau o’r domen sbwriel (defnydd o postmarketOS i ymestyn bywyd dyfeisiau – diolch David Clubb am dynnu fy sylw at y system)
  • Defnydd cyfryngau cymdeithasol, neu beidio, gan bobl ifanc – beth yw’r effaith a beth yw rôl y gyfraith
  • (Diffyg) moeseg y diwydiant ffonau a dyfeisiau symudol, Fairphone fel prosiect
  • …

Fel y welwch o’r broses uchod dyw’r frwydr iaith benodol hon ddim yn syml. Teimlaf fod camau 1 a 2 o greu prototeip yn anhepgor, ac mae’n bosib dychmygu sut allen ni gyflawni nhw. Gadewch wybod os ydych chi eisiau cymryd rhan.

Cofnodwyd ar

Mwynhau cerdded Rhondda ac Ogwr

ogwr-aled-2-mawrth-2013

Mae gymaint o lefydd tu hwnt i’r A470! Ac mae’r bryniau o gwmpas y cymoedd Rhondda ac Ogwr yn hyfryd iawn yn yr haul, ymhlith y gorau ar ddaear Duw. Diolch i Glwb Mynydda Cymru am drefnu’r anturiaeth dydd Sadwrn.

Bydd rhaid i mi ail-ymweld. Oes unrhyw argymelliadau o lwybrau tra fy mod i’n aros am Fwrdd Twristiaeth y Cymoedd i ddychwelyd fy negeseuon (neu ddod i fodolaeth)?

Dyna ni, efallai rydyn ni wedi newid i’r fath o flog sydd yn rhannu data di-ri am amserau ymarfer corff. (Dad-danysgrifiwch nawr!) Wedi dweud hynny, dyw’r ddata ddim yn hollol dibynadwy. O’n i’n defnyddio ap symudol My Tracks fel arbrawf ac roedd GPS yn methu ambell waith am ryw reswm felly mae bylchau. Roedd cyfanswm go iawn y daith ychydig yn llai na 14 milltir. Y daith hiraf dw i wedi gwneud ers tro a dweud y gwir.

Cofnodwyd ar

Fflachio / Hacio’r Iaith – beth ddysgais i

Dyma’r fideo o fy sesiwn Fflachio’r Iaith i’w wylio eto ac eto!

(Yn y fideo dw i’n sôn am rhedeg Android ar efelychydd Eclipse ar dy gyfrifiadur. Dylet ti chwarae gydag Eclipse oes os diddordeb gyda ti.)

Dyma beth ddysgais i:

  • Mae’n bwysig iawn i ailadrodd y Rheol Dau Droed, sef os wyt ti eisiau gadael unrhyw bryd dylet ti adael. O’n i’n gwybod oedd y pwnc yn niche felly gwnes i atgoffa pobol ar y dechrau.
  • Mae’n bosib gwneud sesiwn Hacio’r Iaith heb unrhyw baratoad. Ac mae lle i sesiynau ymarferol amlgyfrannog.  Baddiel and Skinner Unplanned yn hytrach na Christmas Lectures.
  • Mae’r fformat sgrin + cyflwynydd + cynulleidfa yn creu disgwyliadau i ryw raddau. Cawson ni lot o help a chyfranogiad ond efallai bydd e’n haws i greu awyrgylch neis gyda strwythur ‘agored’, e.e. cylch o seddau. Diolch i bawb am ddod a chyfrannu!
  • Dw i wedi bod yn rhan o Hacio’r Iaith ers y dechrau, tri cynhadledd a sesiynau mewn Chapter ayyb, dw i’n hapus i ddweud bod i erioed wedi darparu ’darlith traddodiadol’! Er bod darlith traddodiadol yn hollol iawn dw i’n gweithio mewn ffordd gwahanol.
  • Cyn i mi ddechrau tro nesaf dylwn i dreulio tri neu bedwar munud i baratoi’r stafell i annog cyfranogiad. Er enghraifft ambell waith mae’n well i fod yng nghanol y stafell gyda dwy sgrin – un mewn gliniadur ac un allanol i ddangos y sgrin i bobol gyferbyn.
  • Mae gyda phobol lot i’w gyfrannu, yn enwedig y pobol ‘technegol’. Ond ar hyn o bryd mae rhai ohonyn nhw yn eithaf distaw, efallai dydyn nhw ddim yn teimlo digon hyderus i fentro sesiwn? Neu ydyn nhw eisiau mwy o anogaeth i ffeindio pwnc diddorol? Ar y cyfan roedd y cynrychioliad o bobol yn eithaf da: dynion a benywod, pob oedran, pynciau a diddordebau gwahanol, ayyb. Tra bod Hacio’r Iaith yn ymestyn i bobol o bob arbenigaeth (ac yn croesawu tips am sut i fod yn gyfartal) mae angen cofio a chefnogi’r gîcs. Efallai bydd sesiynau niche iawn yn syniad.
  • Tra bod i’n siarad dw i’n symud fy mreichiau eithaf lot. Mae angen ail-asesu effeithiolrwydd y dull yma yn sicr.
  • O safbwynt symudol roedden ni’n methu rhedeg yr ap Helo Byd ar ffôn (yn hytrach na chyfrifiadur). Felly roedd y sesiwn yn fethiant! Paid ag ofni methiant.
  • Y term llinyn (yn y cyd-destun meddalwedd).
  • Mae dal galw am Android Cymraeg! Mae’r system yn enfawr ond dylai fe fod yn bosib gyda chyd-weithredu. Gwnaf i drio gosod system cyfieithu hawdd ar-lein (gydag XML, schemas ac ati yn y cefndir yn saff).
  • Mae galw am wybodaeth hygyrch am sgwennu cod – rhyw fath o gwrs byr am ddim ar-lein fel Codeacademy? Wrth gwrs dw i’n meddwl am rhywbeth yn Gymraeg gyda chynnwys brodorol. Mae’n bwysig, hyn yn oed, i fabwysiadu pethau yn Gymraeg er mwyn llifo trwy’r sgwrs a phobol Cymraeg a newid yr ‘agenda’.
Cofnodwyd ar

Cymynrodd y Samsung S5600 Cymraeg

Cofia’r Samsung S5600? Ffôn Cymraeg cyntaf y byd (ac olaf, ar hyn o bryd), naeth cael ei lansio dwy Eisteddfod yn ôl.

Gwnes i ofyn Bwrdd yr Iaith am sefyllfa y cyfieithiad er mwyn copio rhai o’r termau i’n cyfieithiad Android. Orange sy’n biau’r cyfieithiad o’r system. Gwnaeth y Bwrdd ateb gyda dolenni handi i dermau.

Dw i eisiau meddwl bydd cyfieithiad Android yn cyfrannu at fersiynau newydd a phrosiectau eraill yn y dyfodol. Er doedd e ddim yn rhedeg Android bydd rhyw fath o ddilyniant o’r Samsung yn neis – ac yn y maes technoleg Cymraeg yn gyffredinol. Hoffwn i feddwl bod ni’n symud o nerth i nerth. Ac mae’r diffyg argaeledd stwff a fu yn atal arloesi.

Yn y cyd-destun hanes sa’ i’n gweld pwynt yr ymdrech Orange, mae’n lot o drafferth am dipyn bach o gyhoeddusrwydd ym mis Awst.

Cofnodwyd ar

Dechrau cyfieithu Android

Dw i newydd dechrau cyfieithu Android i Gymraeg.

Mae’n gyfle i mi ddysgu sawl peth. O’n i’n cyfarwydd ar gyfieithu mewn PHP gyda gettext. Ond mae Android yn rhedeg fel cadarnwedd felly bydd e’n haws i redeg fersiynau dros dro mewn efelychydd ar fy nghyfrifiadur tra bod i’n cyfieithu, cyn i mi grynhoi’r cod, gwreiddio’r ffôn a fflachio’r ROM i’w brofi.

Un cwestiwn pwysig wnaeth codi ei hun oedd ‘ble ddylwn i ddechrau?’. Gwnes i benderfynu i gyfieithu yr ap lleia cyntaf. O’n i’n meddwl bod yr ap larwm/cloc sy’n rhan o Android yn fach felly dyma ble gwnes i ddechrau.

Dw i wedi defnyddio’r fam o eiriaduron, termau.org, sawl gwaith yn barod.

Bydd mwy ar y tudalen GitHub yma yn fuan.

Cofnodwyd ar

Hacio’r Iaith 2011 – trwsio technoleg gyda’n gilydd

Yn ôl y dyfeisiwr ac awdur Americanaidd Danny Hillis, technoleg yw “popeth sy ddim yn gweithio eto”. Mae hyn yn fewnwelediad defnyddiol – roedd dyfeisiau fel y car, y teledu, y gadair a’r pâr o esgidiau yn newydd yn y gorffennol. Gwnaethon nhw lwyddo pan roedden nhw yn rhan o gefndir ein bywydau.

Ar draws y byd, mae pobol yn trwsio technoleg ar gyfer eu hanghenion. Oni bai ein bod yn darganfod ffyrdd o addasu technoleg i’n cynorthwyo ni, gall barhau i fod yn ddiffygiol. Mewn rhai achosion, gall hyd yn oed weithio yn ein herbyn.

Yn Nghymru, dw i’n credu gallwn ddylanwadu’r defydd technoleg ar gyfer amcanion adeiladol, ar gyfer creadigrwydd, ar gyfer busnes, ar gyfer addysg, ar gyfer democratiaeth a llawer o ddefnyddiau eraill. Dyw hyn ddim yn digwydd ar ei ben ei hun, dyw’r cyfleoedd yma ddim yn codi os rydyn ni’n gadael y gwaith i bobol eraill.

Dw i’n cyd-drefnydd o Hacio’r Iaith, cymuned o bobol sy’n brwdfrydedd am yr iaith Gymraeg a’i ddefnydd o fewn technoleg ac ar y we. Rydyn ni’n cynnwys cyfryngis, rhaglenwyr meddalwedd, pobol creadigol, academyddion, blogwyr, ymgyrchwyr, gwneuthurwyr polisi a dylunwyr.

Rydyn ni’n grwp amrywiol o bob oedran a chefndir. Dydyn ni ddim yn rhannu’r un safbwynt, personaliaeth neu bwyslais ond yn aml dw i’n ffeindio fy nghydweithwyr Hacio’r Iaith i fod yn arbrofol, chwareus, chwilfrydig, di-ofn – ac agored.

Rydyn ni’n dathlu’r nodweddion yma drwy fabwysiadu’r fformat BarCamp ar gyfer ein “anghynhadledd”. Rydyn ni’n trefnu’r anghynhadledd Hacio’r Iaith nesaf – bydd e’n cael ei gynnal ym Mhrifysgol Aberystwyth mis yma.

Bydd y gynhadledd yn wahanol i gynadleddau traddodiadol oherwydd y diffyg areithiau gan sêr drud. Mae’r rhaglen i gyd yn cael ei chreu a datblygu gan y bobol, casgliad unigryw o bobol mewn amser a gofod. Yn yr wythnosau sy’n arwain at y digwyddiad, mae pobol yn cael eu annog i gofrestru’u enwau, awgrymu sesiynau a mesur cefnogaeth. Mae hyn yn digwydd ar y we, ar ein wici. Ar fore’r digwyddiad, mae’r rhaglennu yn parhau ar siart gyda nodiadau gludiog.

Bydd trafodaethau, cyflwyniadau, areithiau a sesiynau ymarferol. Er enghraifft, ar hyn o bryd, mae pobol yn cynllunio trafodaeth am deledu amlblatfform, sesiwn ymarferol i ddatblygu rhyngwyneb Cymraeg i ffonau Android ac efallai trafodaeth am theatr a thechnoleg. Bydd sesiynau ychwanegol yn digymell ac yn cael ei cynllunio yn ystod coffi neu ginio.

Mae unrhyw sesiwn angen dau o bobol fel isafrif – mae sesiwn fach yn iawn os yw’n ddefnyddiol a diddorol i’r bobol sy’n dod. Maen nhw’n gallu penderfynu’r polisi ar gyfer rhannu, ond fel arfer mae mor agored â phosib, gydag enwau’n cael eu rhoi i bod dyfyniad. Mae’r wybodaeth a thrafodaethau’n cael eu dogfennu a’u rhannu drwy fideo, lluniau, cofnodion blog a nodiadau ar y wici.

Dechreuodd y fformat BarCamp yn y maes technoleg, ond does dim yn rhwystro pobl rhag cynnal; mathau eraill o BarCamp. O gwmpas y byd mae’r fformat wedi mynd o dechnoleg i addysg, meddygaeth, celfyddydau, gwleidyddiaeth a grwpiau ffydd hefyd. Fel arfer mae mynediad yn rhad neu am ddim.

Fel fformat, mae’n ddelfrydol os wyt ti eisiau cael criw o bobol amrywiol at ei gilydd heb unrhyw uchelgais i ddechrau “busnes cynadleddau”. Does neb yn berchen ar y digwyddiad – felly mewn ffordd, mae pawb yn perchen arno fe.

Dw i’n credu bod rhannu yn llawer mwy buddiol na gwybodaeth berchnogol. Edrycha at y we: mae gwybodaeth yn doreithiog. Dolenni, sgwrs agored, meddalwedd cod agored, trwyddedu agored fel Comins Creadigol, maen nhw i gyd yn tyfu. Bydd cwmnïau yn ennill trwy gymhwysiad ac enw da yn hytrach na thrwy ddulliau o gyfrinachedd masnachol.

Os rydyn ni’n gallu cymhwyso fe, bydd rhannu teclynnau a gwybodaeth yn newyddion da i’r Gymraeg fel iaith fechan – a strategaeth iachus am y dyfodol.

Mae Hacio’r Iaith yn digwydd ar 29ain o fis Ionawr ym Mhrifysgol Aberystwyth. Mynediad am ddim ond cofrestrwch gan arwyddo eich enw ar y wici. Mae nifer cyfyngedig o lefydd ar ôl ar hyn o bryd.

Diolch: Rhys Wynne am help gyda’r cofnod hwn.

This blog post is about the Hacio’r Iaith unconference in Aberystwyth on Saturday. Click on Wales published an English language version of this post today.